تاریخچه سازمان جهادکشاورزی استان قزوین

پیش از دوره قاجاریه نامی از اداره فلاحت و یا وزارت فلاحت در هیچ کتابی نیست، بلکه همه جا گفتگو از املاک شاه و دیوان خالصجات یا اداره خالصجات است. در زمان مظفرالدین شاه در سال ۱۲۶۹ طبق تصویب نامه هیئت وزرا اداره‌ای به نام اداره کل فلاحت و تجارت تاسیس شد.

• در سال ۱۳۰۹ وزارت فلاحت و تجارت و فواید به ۲ وزارتخانه تقسیم شد، وزارت اقتصاد ملی و وزارت راه اداره‌های فلاحت و تجارت و معادن، وزارت اقتصاد ملی را تشکیل می‌داد.
• در شهریورماه ۱۳۱۰ وزارت اقتصاد ملی به سه اداره کل تقسیم شد که عبارت بود از اداره کل فلاحت، اداره کل صناعت و اداره کل تجارت.در سال ۱۳۱۱ از دو اداره کل فلاحت و صناعت، یک اداره کل به نام اداره کل صناعت و فلاحت شکل گرفت که پس از دو الی سه سال از هم جدا شدند و دوباره اداره کل فلاحت و اداره کل صناعت هر یک جداگانه تاسیس شد و پس از چند سال نام اداره کل فلاحت به اداره کل کشاورزی تبدیل شد.
• از شهریورماه ۱۳۲۰ اداره کل کشاورزی به وزارت کشاورزی تغییر یافت.
• در سال ۱۳۳۵ هدف و وظایف وزارت کشاورزی و شرح وظایف آن تدوین شد.
• در سالهای ۱۳۴۶ و ۱۳۴۷ با تصویب قوانینی چهار وزارتخانه کشاورزی، اصلاحات ارضی، منابع طبیعی، تولیدات کشاورزی و مواد مصرفی فعالیت‌های مربوط به بخش کشاورزی را عهده‌دار شدند.
• در سال ۱۳۵۰ وزارت منابع طبیعی منحل شد و وزارت کشاورزی و منابع طبیعی به وجود آمد.
• در سال ۱۳۵۶ از ادغام وزارت کشاورزی و منابع طبیعی و وزارت تعاون و امور روستاها وزارت کشاورزی و عمران روستایی تشکیل شد وسازمان آن در سال ۱۳۵۸ به تصویب رسید.
• در سال ۱۳۵۹ براساس یک لایحه قانونی مراکز خدمات کشاورزی، روستایی و عشایری شکل گرفت.
• در سال ۱۳۶۲ وظایف عمران روستایی و سازمان امور عشایری از وزارت کشاورزی جدا و به وزارت جهادسازندگی محول شد.
• در سال ۱۳۶۶، سازمان شیلات و آبزیان از وزارت کشاورزی جدا و جزو وزارت جهادسازندگی شد.
• در سال ۱۳۶۸ بنا به تصویب مجلس شورای اسلامی امور بازرگانی چای از وزارت بازرگانی جدا و به وزارت کشاورزی محول شد.
• در سال ۱۳۶۹، منابع طبیعی و امور دام براساس قانون تفکیک وظایف وزارتخانه‌های کشاورزی و جهادسازندگی مصوب ۱۱/۶/۶۹ مجلس شورای اسلامی به وزارت جهادسازندگی واگذار شد.

تشکیل جهادسازندگی

جهادسازندگی با محوریت محرومیت ‌زدایی در کشور و آبادانی خرابی‌های رژیم گذشته به فرمان امام خمینی (ره) در ۲۷ خرداد ماه ۱۳۵۸ تشکیل شد و یکی از رخدادهای مهم انقلاب اسلامی محسوب می‌شود که شکل‌گیری و روند حرکت آن توانست دستاوردها و توفیقات فراوانی را عاید نظام اسلامی ایران کند. خرد و اندیشه والای بنیانگذار جمهوری اسلامی در تاسیس جهادسازندگی از آنجا بیشتر واقع و روشن می‌شود که این نهاد مردمی و برخاسته از بطن و متن انقلاب اسلامی با داشتن کمترین اتکاء به دولت و در پی بهره گرفتن از روحیه‌ای معنوی و ارزشی و الهی جهادی توانست در تمامی صحنه‌ها وعرصه‌های انقلاب در طول ۸ سال دفاع مقدس و در دورانهای بازسازی و سازندگی کشور پیشگام و پیش آهنگ سایر دستگاهها و سازمانها باشد و هر روز با قبول مسئولیت‌ها و وظایف خطیر و متعدد به وزارتخانه‌ای گسترده و با تعدد وظایف بسیار در مقایسه با سایر دستگاهها و وزارتخانه‌ها تبدیل شود و نقش مهمی را در نظام اجرایی کشور به دست گیرد و عهده‌دار وظایفی چون عمران و آبادانی روستاها، وظیفه‌مندی تامین و تولید فرآورده‌های پروتئینی و غذایی (امور دام و شیلات)، فعالیت در عرصه وسیع منابع طبیعی، آبخیزداری و آبخوانداری، آموزش و تحقیقات، ترویج و مشارکت مردمی در بسیج نیروهای مردمی در امر تولید و سازندگی و... باشد.

مهمترین اهداف این نهاد عبارت بود از:

• ابلاغ پیام روح بخش انقلاب اسلامی به اقصی نقاط دور افتاده و محروم روستایی کشور
• محرومیت‌زدایی و ارائه خدمات عمرانی، رفاهی، بهداشتی و آموزشی به روستاییان و عشایر
• فراهم آوردن زمینه‌های حضور و مشارکت گسترده روستاییان در عرصه تولید و سازندگی
• اولویت دادن به روستا به عنوان پایگاه تولید و کشاورزی و خودکفایی غذایی در کشور
• حرکت به سوی استقلال و خودکفایی کشور از طریق توسعه کشاورزی، دامداری، صنایع روستایی با همکاری سایر دستگاههای اجرایی و جلب مشارکت اقشار مختلف مردم

جهادسازندگی با وظیفه محوری محرومیت‌زدایی و عمران و آبادانی روستاهای کشور فعالیت خود را آغاز کرد. جهادگران پرشور و نشاط و انقلابی در سایه ایمان و تعهد و توکل به خداوند متعال توانستند در این مسئولیت های خطیر موفقیت شوند، جهادسازندگی در جنگ نیز با قبول مسئولیت‌های متعدد چون ارائه خدمات فنی و مهندسی و ساخت سنگر، خاکریز و پل و... در خطوط مقدم جبهه و جنگ شگفتی ساز شدوجهادگران ازسوی امام راحل لقب «سنگرسازان بی سنگر»راکسب کنندو پس از اتمام جنگ جهادسازندگی  با کوله باری از تجربه و انگیزه‌ای قوی‌تر پابه میدان بازسازی و سازندگی گذاشت.

جهادسازندگی که در سال ۶۲ به علت پویایی و انعطاف پذیری در مجامع تصمیم‌گیری و سیاستگذاری با تصویب مجلس شورای اسلامی به وزارتخانه تبدیل شده بود، در سال ۶۹ جهت انجام وظایف به شکل اصولی‌تر قانون تفکیک وظایف وزارتخانه‌های جهادسازندگی و کشاورزی در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید و برابر این قانون علاوه بر عهده‌دار بودن توسعه عمران و صنایع روستایی و بهسازی روستایی، رسیدگی به امور عشایر وظایف دیگری چون وظیفه حفظ و احیاء و گسترش و بهره‌برداری از منابع طبیعی و جنگل و مرتع و آبخیزداری و امور دام و شیلات از وزارت کشاورزی جدا و به عهده وزارت جهادسازندگی واگذار شد و این وزارتخانه عهده‌دار وظایف خطیر و متعددی به شرح زیر شد:

• بخش عمران و صنایع روستایی: آبرسانی، برق رسانی، احداث راه، بهسازی و توسعه صنایع روستایی.
• بخش منابع طبیعی: حفظ، احیاء، حمایت و بهره‌برداری از عرصه‌های جنگلی، مرتعی و بیابانی.
• بخش امور دام و شیلات: تولید و تامین فرآورده‌های دامی و پروتئینی در کشور، گوشت قرمز، گوشت سفید، تخم مرغ، شیر، ماهی و...
• بخش آبخیزداری: توسعه آبخیزها، عملیات آبخیزداری، حفاظت از آب و خاک و بروز سیل.
• بخش ترویج و مشارکت مردمی: جلب مشارکت مردم و بسیج تواناییهای روستاییان با آموزش و انتقال دانش فنی جدید برای افزایش کارایی روستاییان در تولید و سازندگی.
• بخش آموزش و تحقیقات: توسعه و تقویت بنیه علمی و نیروی انسانی جهادسازندگی و اجرای پروژه‌های تحقیقاتی در زمینه امور دام و منابع طبیعی.
• بخش دامپزشکی: تامین بهداشت دام و فرآورده‌های دامی و توسعه کشتارگاههای صنعتی.
• بخش امور عشایر: تلاش برای ارتقا سطح زندگی و رفاه عشایر با اسکان خدمات رسانی به آنان.
• خدمات فنی و مهندسی: ساخت سد، سیلو، پل و...
• جهادسازندگی و فعالیت‌های خارج از کشور

تشکیل وزارت جهادکشاورزی

بخش کشاورزی و توجه به توسعه و عمران روستاها پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران همواره مورد اهتمام و تائید قانونگذاران، برنامه‌ریزان و دستگاه‌های اجرایی و محور توسعه اقتصادی و اجتماعی بوده که همین موضوع باعث تحولات وسیعی در عرصه کشاورزی و روستاها و مناطق عشایری شده است.

اما به دلیل برخی ناهماهنگی‌ها و سیاست‌ها، نظام‌ها و روش‌های ناکارا، تداخل وظایف، دوباره کاری‌ها و بروز حوادث طبیعی (نظیر خشکسالی و سیل) بخش کشاورزی در سالهای اخیر با دشواری‌هایی رو به رو بوده که مانع از رشد مطلوب این بخش شده است.

به منظور رفع این نابسامانی‌ها و نارسایی‌ها، براساس قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران دولت مکلف شد در جهت اصلاح نظام اداری، کاهش تصدی‌های غیرضروری، ارتقای بهره‌وری و کارایی نیروی انسانی و مدیریت دستگاه‌های اجرایی، حذف موازی کارهای و تجمیع امور کشاورزی، دام، توسعه و عمران روستایی تدابیر لازم را اتخاذ کند.

در این راستا، لایحه ادغام وزارتخانه‌های جهادسازندگی و کشاورزی و تشکیل وزارت جهادکشاورزی از سوی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی تهیه و پس تصویب هیات وزیران در تاریخ بیست و ششم مردادماه سال ۱۳۷۹ با قید یک فوریت به مجلس شورای اسلامی تقدیم شد. این لایحه پس از ماه‌ها بحث و بررسی کارشناسی، سرانجام در تاریخ ۶ دی ماه سال ۱۳۷۹ به تصویب نمایندگان مجلس شورای اسلامی رسید و تاریخ ۱۰ دی ماه ۱۳۷۹ توسط شورای نگهبان تایید شد.

•  شرح  اهداف و وظایف سازمانی
  
   شورای عالی اداری در نود وهشتمین جلسه مورخ ۷/۱۰/۸۱ در اجرای جزء ۳ بند ماده یک وظایف واحدهای استانی جهاد کشاورزی را به شرح زیر تصویب نمود.
  
   ۱) بررسی و شناخت امکانات و استعدادهای بالقوه و بالفعل منابع و عوامل تولید بخش کشاورزی (زراعت، باغبانی، آب وخاک، دام ، طیور و آبزیان و توسعه روستائی و عشایری و منابع طبیعی ) در سطح استان و مسائل و مشکلات فنی ، اقتصادی و اجتماعی مربوط به آنها
  
   ۲) تهیه و تدوین خط مشی ها، اهداف ، برنامه ها و سیاستهای توسعه بخش کشاورزی ، توسعه و عمران روستاها و مناطق عشایری در استان درقالب سیاستها و برنامه های مصوب و همچنین پیشنهاد برنامه و بودجه سالانه به مراجع ذیربط در استان جهت تصویب.
  
   ۳) بررسی، تدوین و اجرای برنامه ها، طرحها و دستورالعمل های مربوط به الگوی کشت محصولات کشاورزی و همچنین نظام دامداری، دامپروری و منابع طبیعی استان در قالب سیاستهای مصوب
  
   ۴) تهیه، تدوین و اجرای طرحهای جامع مربوط به افزایش تولید محصولات کشاورزی و دامی و کاهش ضایعات درسطح استان براساس قوانین و مقررات مربوط
  
   ۵) جمع آوری، استخراج، طبقه بندی، پردازش ، نگهداری، بهنگام سازی و انتشار آمار اطلاعات مربوط به بخش کشاورزی و توسعه وعمران روستایی و عشایری در استان
  
   ۶) تهیه، اجرا و ارزشیابی طرحهای تحقیقاتی استانی بر اساس سیاستها و خط مشی های ابلاغی وزارت
  
   ۷) مطالعه، بررسی ، نیازسنجی ، برنامه ریزی ، تهیه ، اجراء و ارزشیابی طرحها، برنامه ها و دوره های آموزشی وترویجی، فنی وحرفه ای و علمی و کاربردی مورد نیاز تولیدکنندگان، بـهــره برداران ، مروجان و راهبران بخش کشاورزی در استان در قالب سیاستها و برنامه های مصوب وزارت جهاد کشاورزی
  
  ۸) ارائه نتایج پژوهشهای انجام شده به تولیدکنندگان و بهره برداران
  
   ۹) تهیه و اجرای طرحها و برنامه های مرتبط  با حفظ، احیاء، گسترش ، حمایت و بهره برداری صحیح از جنگلها و مراتع طبیعی و دست کاشت در سطح استان در چارچوب سیاستها و برنامه های مصوب
  
   ۱۰) مطالعه، برنامه ریزی ، ‌تدوین و اجرای طرحهای لازم در زمینه آبخیزداری و آبخوانداری در حوزه های آبخیز استان
  
   ۱۱) تهیه و اجرای طرحهای تثبیت شن های روان و بیابان زدائی و جلوگیری از بیابان زایی
  
   ۱۲) تهیه، تدوین و اجرای طرحهای جنگلکاری، جنگلداری ، مرتعداری ، ایجاد پارکهای جنگلی و تفرجگاه های طبیعی در چارچوب سیاست های ابلاغی
  
   ۱۳) انجام اقدامات لازم به منظور حفظ و جلوگیری از تغییر و تبدیل کاربری اراضی کشاورزی و جنگلی
  
   ۱۴) تشخیص و تفکیک حریم قانونی اراضی ملی، دولتی و موات از مستثنیات اشخاص حقیقی و حقوقی در سطح استان و  اخذ سند به نام دولت جمهوری اسلامی ایران و اجرای مقررات مربوط به مدیریت و واگذاری اراضی ملی و دولتی در چارچوب قوانین و مقررات موجود
  
   ۱۵) انجام عملیات اجرایی لازم برای تثبیت مالکیتهای شرعی و قانونی با رعایت حقوق متقابل مردم و دولت و اجرای قانون اصلاحات ارضی در رقبات مشمول و باقیمانده و همچنین تعیین تکلیف نهایی اراضی کشت موقت
  
   ۱۶) برنامه ریزی در جهت استقرار شکبه عملیات ترویجی درمناطق روستایی و عشایری در قالب سیاستها و برنامه های وزارتخانه ها
  
   ۱۷) تهیه برنامه استفاده از اراضی کشاورزی و منابع طبیعی استان در چارچوب طرحهای جامع حوزه های آبخیز
  
   ۱۸) نظارت بهداشتی بر مراکز نگهداری و پرورش دام و مرکز تهیه، تولید وتوزیع و عرضه فرآورده های خام با منشاء دامی و محصولات شیلاتی. کارخانجات خوارک دام، کشتارگاهها و اماکن عرضه دام و اعمال استانداردها
  
   ۱۹) انجام اقدامات لازم در جهت حفظ ، احیاء ، توسعه و بهره برداری مناسب از منابع آبزی و توسعه آبزی پروری در استان
  
   ۲۰) برنامه ریزی ، اتخاذ تدابیر و پیش بینی ساز و کارهای لازم به منظور توسعه وعمران روستاها با هماهنگی سایر دستگاهها در سطح استان
  
   ۲۱) تهیه، تدوین و اجرای طرحها و برنامه های مربوط به امور زیربنایی کشاورزی از قبیل یکپارچگی سازی اراضی، احداث راههای بین مزارع، تجهیز ونوسازی مزارع و باغها بمنظور استفاده مؤثر از منابع و نهاده های کشاورزی
  
   ۲۲) بررسی وانجام اقدامات لازم در زمینه حفظ ، اصلاح، احیاء و افزایش حاصلخیزی خاک در جهت بهره برداری بهینه و مطلوب از آن
  
   ۲۳) برنامه ریزی و انجام اقدامات لازم بمنظور انتقال آب انهار سنتی و قنوات، توزیع و مصرف بهینه آب کشاورزی وافزایش راندمان آبیاری در مزارع و باغها با استفاده از روشهای نوین آبیاری واقدامات مربوط به احداث، توسعه و نگهداری تأسیسات آبی
  
   ۲۴) اجرای وظایف مقرر در قانون توزیع عادلانه آب مصوب ۱۳۶۱ و اصلاحات بعدی آن در سطح استان
  
   ۲۵) اجرای طرحهای کوچک تأمین و توسعه منابع آب در سطح استان ( پس از کسب مجوز لازم از سازمان آب منطقه ای ذیربط)
  
   ۲۶) شناسایی امکانات و نیازمندیهای دامداران متحرک جهت ارائه خدمات مناسب به منظور بهبود و توسعه وضعیت اقتصادی ، اجتماعی و تولیدی عشایر
  
   ۲۷) ساماندهی کوچ و اسکان عشایر در چارچوب طرحهای ابلاغی
  
   ۲۸) انجام اقدامات لازم در جهت نگهداری بنادر شیلاتی و تأسیسات زیربنایی براساس ضوابط ابلاغی
  
   ۲۹) فراهم آوردن زمینه های توسعه صنایع مربوط به جمع آوری ، نگهداری ، تبدیل و عمل آوری و بسته بندی محصولات کشاورزی و فرآورده های دامی و توسعه وحمایت از صنایع کوچک تبدیلی و تکمیلی بخش کشاورزی و صنایع روستایی در استان
  
   ۳۰) انجام اقدامات لازم در زمینه حفظ، بهبود وتوسعه کمی و کیفی محصولات زراعی و باغی،  تولیدات دام، آبزیان و منابع طبیعی استان و حمایت از منافع تولیدکنندگان
  
   ۳۱) بررسی نظامهای بهره برداری کشاورزی دراستان و فراهم آوردن موجبات توسعه مناسبترین آنها با توجه به خصوصیات فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی منطقه
  
   ۳۲) انجام بررسی های لازم درمورد برآورد و تشخیص کمی و کیفی کلیه نیازهای فنآوری کشاورزی متناسب با خصوصیات و ویژگی های اقلیمی و کشاورزی استان و تهیه و اجرای طرحهای مکانیزاسیون وسایر برنامه های مورد نیاز بر اساس سیاستها و خط مشی های ابلاغی
  
   ۳۳) انجام اقدامات لازم در جهت حفظ ، احیاء ، توسعه و بهره برداری مناسب از منابع دام و آبزیان، اصلاح نژاد، تغذیه ، مدیریت و مهندسی بهداشت جایگاه دام و صدور مجوزهای لازم در چارچوب سیاستها و دستورالعمل های ابلاغی
  
   ۳۴) تأمین سلامتی و بهداشت دام از طریق ایجاد شبکه های پیش آگاهی و مراقبت و اجرای عملیات پیشگیری و مبارزه با بیماریهای دامی و مشترک انسان ودام و قرنطینه دامی
  
   ۳۵) انجام اقدامات لازم در خصوص گسترش شبکه های پیش آگاهی، مراقبت، پیشگیری ، قرنطینه گیاهی و مبارزه با آفات، علفهای هرز و بیماریهای گیاهی در سطح استان
  
  ۳۶) نظارت و کنترل بر توزیع و مصرف مایه ها و سایر مواد بیولوژیکی و سموم موردنیاز بخش کشاورزی در استان براساس ضوابط ابلاغی
  
  ۳۷) انجام اقدامات لازم در زمینه ساماندهی و بهینه سازی نظام عرضه و تقاضا و تنظیم بازار محصولات کشاورزی وتولیدات د امی در استان در چارچوب برنامه های مصوب و سیاستهای بازرگانی کشور
  
   ۳۸) انجام اقدامات لازم در زمینه خرید، فروش، بازاریابی ، صادرات. بیمه ، نگهداری، امحاء، و نظایر آن در خصوص محصولات و فرآورده های بخش کشاورزی براساس قوانین، مصوبات و آئین نامه ها و دستورالعمل های مربوطه در چارچوب سیاستهای بازرگانی کشور
  
   ۳۹) حمایت از توسعه سرمایه گذاری در بخش کشاورزی وفراهم آوردن زمینه های لازم برای استفاده از تسهیلات اعتباری بانک کشاورزی و سایر منابع بانکی و موسسات اعتباری توسط تولیدکنندگان و بهره برداران
  
   ۴۰) انجام اقدامات لازم در زمینه بیمه تولیدکنندگان، تولیدات، تأسیسات و صنایع مربوط به بخش کشاورزی
  
   ۴۱) انجام اقدامات لازم در زمینه ارائه خدمات و تأمین و توزیع نهاده های کشاورزی دام و آبزیان، دارو، سرم و سایر مواد بیولوژیک از طریق  بخش غیردولتی و درصورت لزوم توسط واحد ذیربط در استان درچارچوب ضوابط ابلاغی وزارت جهاد کشاورزی
  
  ۴۲) نظارت مستمر بر کلیه فعالیتهای مرتبط با زیربخشهای مختلف کشاورزی در سطح استان
  
   ۴۳) نظارت و ارزشیابی طرحها، فعالیتها ، اقدامات در حیطه وظایف واحدهای استانی وزارتخانه بمنظور سنجش میزان کارآیی و اثر بخشی آنها
  
   ۴۴) اجرای ماده ۸۸ قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت برای انجام فعالیتهای مربوط به بخش کشاورزی ، منابع طبیعی و دام و طیور و آبزیان
  
   ۴۵) انــجام سایر وظــایف و اموری که به موجب قوانین ومقررات به عهده وزارت جهاد کشاورزی در سطح استان می باشد